Antarktika ve Sub-Antarktika Göllerinde Metan Döngüsünün Karakterizasyonu

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim üyesi Dr. Nazlı Olgun Kıyak’ın da dahil olduğu uluslararası araştırma grubu, insan aktivitelerinden neredeyse tamamen izole olan Antarktika da yer alan göllerde ilk kez metan (CH4) döngüsünü raporlama ve bu bozulmamış göllerde emisyon seviyelerini ölçme amaçları ile Antarktika King George Adası’nda arazi çalışmaları yürütmüşlerdir.

Önemli bir sera gazı olan metan, göllerin ve sulak alanların dibindeki çökellerde, oksijen yokluğunda (metanojenez) mikrobiyal etki ile üretilir. Daha fazla organik madde ve besin içeriğine sahip çökeller, zayıf çökellerden daha fazla metan üretmektedir. Ancak, ekosistemlerin yaydığı metan miktarını önemli ölçüde azaltan aerobik metanotropik mikroorganizmalar tarafından gerçekleştirilen CH4’ün aerobik oksidasyonundan oluşan ters bir işlem vardır. Araştırmanın hedefi iklim açısından önemli olan Antarktika’da metan döngüsünü ve göllerden salınımı etkileyen faktörleri belirleyebilmektir.

Prof. Dr. Maria Soledad Astorga Espana (Magellan Universitesi, Punta Arenas, Şili), Dr. Frederic Thalasso (Politeknik Enstitüsü, Cinvestav, Meksika), Dr. Lea Cabrol (Mikrobiyoloji Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü, Fransa) ve Dr. Nazlı Olgun Kıyak (İstanbul Teknik Üniversitesi) oluşturduğu çok disiplinli çalışma grubu, Antarktika King George Adası’nda 12 Şubat-11 Mart 2017 tarihleri arasında arazi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Dr. Nazlı Olgun Kıyak’ın arazi çalışmaları İTÜ BAP 40265 ‘Antarktika King George Adası göllerinde birincil üretimin göl kaynaklı metan gazına salınımının araştırılması projesi’ Uluslararası İşbirliği Projesi kapsamında desteklenmiştir.

Çalışmaların sonucunda elde verilere göre, Antarktika, King George Adası, Fildes ve Ardley Yarımadalarında incelenen bazı göllerin birbirlerine oldukça yakın mesafede (1-2 km) bulunmalarına rağmen önemli trofik ve kimyasal farklıklar gösterdiği tespit etmiştir. Bu farklıların sebeplerinin araştırması amacı ile İTÜ Öğretim üyeleri Dr. Nazlı Olgun Kıyak, Prof. Dr. Şafak Altunkaynak, Prof. Dr. Nurgül Çelik Balcı ve Dr. Ufuk Tarı’dan oluşan araştırma ekibi ‘Litoloji-su etkileşiminin Antarktika Göl Suyu Biyojeokimyasına Etkilerinin Araştırılması’ başlıklı TÜBİTAK 118Y372 Nolu Projesi kapsamında, Antarktika göllerindeki birincil üretim ve jeokimyasal farklıklar üzerine deneysel çalışmalar yürütmeye devam etmektedir.

Cumhurbaşkalığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde ve İTÜ PolReC koordinasyonunda sürdürülen “Antarktika’da Bilim Üssü Kurulması Projesi” kapsamında ikili iş birliği yapılan Şili’nin Lamina Educativa isimli gazetesinde yer alan haber:

#antarktika#bilim#döngüsü#itü#kutup#metan